Stikkord: brasil

Å få historia rett i fleisen

Marina Amaral får gamle fotografi til å sjå nye ut, og det gjer inntrykk på meg. Ho brukar historisk research til å finne fargane som var der då biletet blei tatt. Handverket og fokuset på detaljar er ekstraordinært i seg sjøl. Det er likevel noko meir, noko med bileta som gjer at det ikkje går an å ta auga frå dei.

Dette biletet frå serien “Faces of Aushwitz” for eksempel. Prøv å sjå på det utan å få frysningar. Denne kvinna kunne ha vore ein ung aktivist i 2021. Men ho heitte Sophie Scholl og blei avretta av nazistane i 1943. Marina Amaral veit veldig godt at ho vekkjer historia til live, og ho brukar det til å peike på slaveri, rasisme og undertrykking. Det som skjedde då, det skjer no. Når ein brasiliansk kulturminister siterer Goebbels i 2020, er det umuleg å late som at holocaust er eit tilbakelagt fenomen.

Og så er det mange bilete som berre er direkte fascinerande. Ta dette biletet av krigsfangar frå første verdskrigen, rundt 1918. Ein gjeng med karar frå Vietnam, Tunisia, Senegal, Russland, Sudan, Portugal og England. Kva prata dei om i fangenskap? Sat dei og løyste verdsproblem på kveldane? Korleis ville dei ha sett for seg andre verdskrigen, FN, slutten på kolonitida, vietnamkrigen, Brexit?
Og så dette biletet av Lewis Powell. Han var ikkje ein fotomodell frå 1965. Han var ein av dei som var med på drapet av Abraham Lincoln. Nærare bestemt i 1865.

Å sjå fortida i fargar er ei påminning om kor nær den er.

Dei 5 viktigaste albuma i livet mitt, del I

Milton Nascimento og Lô Borges (1972). Clube da Esquina

Det var på Skien vidaregåande eg først fekk ideen om å reise eit år til utlandet. Gulset var trygt, men det føltes for trygt. Sjølv om det var skummelt, måtte eg utvide horisonten. Eg kunne alltids prøve å dra til USA, tenkte eg. Men det appellerte liksom ikkje.

Heilt til eg høyrde om Christian, som hadde vore på utveksling i Brasil. Det var altså mogleg for ein 17-åring frå Skien å dra heilt til Brasil – og kome heim igjen. Eg skjønte straks at det var dit eg måtte dra.

Christian ga meg ein kassett med brasiliansk musikk. Nøye utvald brasiliansk kvalitetsmusikk. Ikkje gammal bossa nova, som eg trudde dei fleste i Brasil høyrde på. Det var musikk som går under den litt vage kategorien MPB, som står for Música Popular Brasileira. Brasiliansk, populær kvalitetsmusikk.

Milton Nascimento. Ein mann med gitar, sixpence og englestemme. Poetisk, kompleks, enkel og nydeleg musikk. Og på portugisisk. Dette språket skulle eg lære meg. Kassetten tok meg til ein plass eg visste eg måtte utforske. Eg var på veg.

Clube da Esquina.

Samfunnet

Det kan vere nyttig å sjå til Brasil for å lære om kor forkvakla eit samfunn kan bli. Det er eit samfunn der mange av dei som er veldig, veldig rike ikkje kan skjøne anna enn at det må kunne gå an å kjøpe seg vaksinering når ein først har råd til det.

Det at rikingar kan meine det er greitt å betale seg fri er kvalmande og uforståeleg for dei fleste av oss. Men for veldig, veldig mange er det heilt uproblematisk.

Tenk om ei skuleklasse i Oslo hadde fått denne beskjeden: Vi har to vaksinedosar. Dei to elevane som har best råd i denne klassen skal få. Dei andre må vente.

De fleste hadde berre ledd. Barna hadde garantert sagt i frå.

Men kva om desse ungane ikkje hadde gått i same klasse? Kva om dei to privilegerte ungane hadde gått i ei klasse for seg, eller på ein skule for seg, eller budd i ein bydel for seg? Då er det kanskje ikkje så utenkjeleg lenger med forskjellsbehandling? Eller?

Det er ikkje eit godt teikn når Oslo begynner å likne på Brasil.

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén